Tóc đã bạc trắng, gương mặt đã điểm mọi vui buồn và đầy đặn vết dấu thời gian nhưng người chiến sỹ cách mạng năm xưa vẫn còn nhớ rất rành rẽ những năm tháng kháng chiến oai hùng trong tâm thế của người cộng sản mẫu mực, yêu nước và một lòng vì dân.

Tôi đã gặp ông Vũ Oanh –  trưởng đoàn Đại biểu Nhân dân Cách mạng Hà Nội đi dự Đại hội Quốc Dân tại Tân Trào (tháng 8- 1945) giữa những ngày kỉ niệm 66 năm Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 2.9 để hiểu hơn về thời khắc quan trọng này trong lịch sử của dân tộc. Những tháng năm xưa ào ạt tràn về, khí thế tinh thần của lớp lớp thế hệ cha ông qua lời kể của ông vẫn vẹn nguyên hào khí một thời oanh liệt…

1. Tôi tìm gặp ông, như bao đồng nghiệp trong những ngày này tìm về chứng nhân lịch sử để được nghe kể lại những thời khắc mang tên… quá khứ. Tôi đến không hẹn trước và cũng lo lắng vì không biết ở cái tuổi gần 90 rồi có làm ông quên đi ít nhiều một thời tuổi trẻ xưa kia. Nhưng tôi bất ngờ khi ông nhớ như in những ngày tháng đó, cứ như suốt 70 năm tuổi Đảng ông cất giấu những hồi ức ấy trong trí nhớ và khi khơi lại, nó tuôn trào như dòng nước chảy xiết không ngừng. Câu chuyện của ông rất dài, những tiếng đồng hồ trôi qua không làm vị lão thành cách mạng ấy mệt mỏi, ông cứ miệt mài kể và hơn thế ông như người truyền lửa cho tôi để tôi tiếp tục truyền đi hơi thở đó vào bài viết. Tôi hiểu vì sao những năm tháng chiến tranh ác liệt, ông là một trong những người được giác ngộ cách mạng từ rất sớm và rất nhiều những thanh niên cùng thời được ông “giác ngộ”. Tôi hiểu vì sao dù chưa đầy đôi mươi người thanh niên trường Bưởi năm ấy đã trở thành tấm gương sáng, có sức mạnh thúc giục lòng sục sôi và tinh thần yêu nước cho một thế hệ thanh niên Hà Nội lúc bấy giờ. Ông được giao trọng trách là trưởng Đoàn Đại biểu Nhân Dân  Cách mạng Hà Nội đi dự Đại hội Quốc Dân Tân Trào. Đại hội Quốc dân diễn ra tại đình Tân Trào (thôn Tân Lập, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang) trong hai ngày 16 và 17/8/1945. Trong sự hồi tưởng của ông Vũ Oanh, những ngày diễn ra đại hội, Tân Trào và cả nước là một ngày hội lớn - ngày hội đại đoàn kết dân tộc. Tham gia đại hội có 60 đại biểu ở khắp Bắc, Trung, Nam, đại biểu Việt kiều ở Thái Lan và Lào, đại biểu các tầng lớp nhân dân, đại biểu các đảng phái chính trị. Không khí và ý nghĩa đại hội theo ông còn hơn cả “Hội nghị Diên Hồng” ông cha thuở trước bởi lẽ, đại hội không chỉ hiến kế mà đã có rất nhiều những quyết định quan trọng, có giá trị không chỉ thời cuộc mà còn tới tận ngày hôm nay.

2. Đại hội Quốc dân Tân Trào có ý nghĩa đánh dấu một bước ngoặt trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam, phát động khởi nghĩa giành chính quyền một cách nhanh nhất, để nhân dân Việt Nam đứng lên tự làm chủ vận mệnh mình và đất nước mình. Theo trí nhớ của người trưởng đoàn Đại biểu Nhân dân Cách mạng Hà Nội thì tình hình thế giới lúc đó có những chuyển biến mau lẹ, rất thuận lợi cho cách mạng của chúng ta. Quân đội Đồng Minh đã thắng Phát xít Đức, Ý, Nhật. Phát xít Nhật đầu hàng vô điều kiện. Đây là cơ hội ngàn năm có một để nhân dân Việt Nam đứng dậy tự giải phóng cho mình, giành quyền độc lập, tự do. Vì vậy, Bác Hồ - người lãnh đạo cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ chủ trương phải nhanh chóng triệu tập Đại hội Quốc dân Tân Trào, để quyết định những vấn đề chính sách mới, đồng thời bầu ra cơ quan lãnh đạo cao nhất của đất nước - Uỷ ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam (tức là Chính phủ lâm thời) do đồng chí Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, qui định Quốc kỳ, Quốc ca và phát động cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước một cách kịp thời nhất. Không khí Đại hội diễn ra sôi nổi, đầy quyết tâm không chỉ trong buổi họp mà đã lan rộng ra mọi ngả đường Tổ quốc ngay sau đó. Thế nên cuộc họp ở Tân Trào chưa kết thúc thì ở Thủ Đô và một số tỉnh thành trong cả nước, nhân dân đã nổi dậy, cuộc khởi nghĩa đã bùng lên và thắng lợi oai hùng. Ông bảo: “Cả dân tộc Việt Nam lúc đó khổ quá rồi, một cổ hai tròng, còn gì đâu để mất. Người dân khắp nơi, không phân biệt già trẻ gái trai, các tầng lớp xã hội, ai là nòi giống Việt Nam đều đoàn kết lại vì lợi ích của đất nước là giải phóng dân tộc. Chúng tôi trở về Thủ đô trong tiếng hò vang chiến thắng, hạnh phúc đến dù biết là ngay đây rồi mà vẫn ngỡ như mơ”. Người chiến sỹ cách mạng vừa kể lại mà cảm giác những gì diễn ra của 66 năm qua ùa về, ông xúc động đến mức phải dừng lại câu chuyện, tất tưởi vào nhà cầm cuốn hồi ký, rất nâng niu đem ra tặng tôi.  

3. Cuộc trò chuyện giữa hai thế hệ, mái đầu đã bạc và mái đầu còn xanh mà râm ran cả một khu vườn nhà. Vị lão thành cách mạng suốt cả buổi vẫn nhắc đi nhắc lại những bài học to lớn từ Đại hội Quốc Dân Tân Trào năm đó và những tư tưởng của người lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh. Việc triệu tập đại hội Quốc Dân Tân Trào để thành lập một Chính phủ lãnh đạo cách mạng Việt Nam chính là tầm nhìn chiến lược sáng suốt của Hồ Chí Minh. Từ đó chúng ta mới danh chính ngôn thuận chớp thời cơ và tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Hơn thế nữa, ông Vũ Oanh còn đặc biệt nhấn mạnh rằng: Bác Hồ đã thay đổi hoàn toàn chiến lược, coi việc giải phóng dân tộc là trên hết. Bác xóa bỏ mọi ranh giới giai cấp mà chỉ kêu gọi đồng bào vì lòng yêu nước, yêu tự do hãy vùng lên. Tư tưởng đó thực sự rất kịp thời khiến cho người người nghe theo, nhà nhà hưởng ứng và đồng tình. “Hợp lòng dân và vì dân – đó là bài học vô giá cần được thế hệ hôm nay thấm nhuần và tiếp tục phát huy”- ông Oanh căn dặn. Nhắc đến dân, ông cũng trăn trở rằng, chúng ta hiện nay đang ngày càng xa rời di chúc của Bác Hồ, chúng ta chỉ kêu gọi học tập đạo đức Hồ Chí Minh mà quên rằng cần phải học cả tư tưởng của Người. Bác Hồ viết trong di chúc: trên đời này không có gì vĩ đại hơn là được phục vụ nhân dân, trong đời không có sức mạnh nào to lớn hơn sức mạnh của nhân dân. Nắm vững, học tập tư tưởng và đạo đức của Bác Hồ sẽ giúp Đảng thực sự là của dân, do dân, vì dân. Đảng ta là người lãnh đạo và là người đầy tớ trung thành của dân. Chúng ta không thể chỉ nghĩ đến việc lãnh đạo mà quên trách nhiệm “đầy tớ của  dân”. Đánh giá vai trò của nhân dân, coi việc đoàn kết sức mạnh của nhân dân sẽ quyết định thắng lợi nghĩa là bài học 66 năm trôi qua vẫn còn nguyên giá trị.

Trong câu chuyện, chúng tôi đều khấp khởi niềm vui vì chiến tranh đã lùi xa, người Việt Nam đã đón chào đất nước trên chặng đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thời kỳ như Bác Hồ nói là “tiến lên sánh vai cùng các nước tiên tiến khắp 5 châu”. Nhưng cả hai thế hệ, già trẻ khi nhắc về những khó khăn hiện nay vẫn đầy lo toan trước những âm mưu thù địch, diễn biến hòa bình, bạo loạn lật đổ… không chỉ về chính trị, kinh tế mà cả văn hóa. Một người đã kinh qua những tháng năm bom đạn, đã có lúc tưởng như cái chết cận kề, đã sống một đời trọn vẹn vì dân vì nước tin rằng: Để làm tròn trách nhiệm lịch sử thời điểm này hẳn là không dễ dàng nhưng nếu nhân dân Việt Nam vẫn một lòng tin Bác Hồ, thấm nhuần tư tưởng của Bác những năm cách mạng thì ắt không có kẻ thù nào đánh bại được dân tộc nhỏ bé mà kiên cường này.

Trong sự nghiệp vĩ đại xây dựng đất nước, nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua, tìm lại nhân chứng năm xưa và nghe họ trải lòng tôi hiểu hơn đất nước chúng ta hôm nay càng phải đoàn kết toàn dân, đoàn kết trong nước và ngoài nước, đoàn kết tất cả những người yêu nước, thương dân, muôn người như một. Và như thế, bài học từ Đại hội Quốc dân Tân Trào cách đây 66 năm vẫn hết sức thời sự, lớn lao và có tầm thời đại. Gần 90 tuổi với sự sẻ chia về những tháng năm chiến tranh đủ thấy tấm lòng yêu nước của một chiến sỹ cách mạng năm xưa. Câu chuyện của ông Vũ Oanh cũng làm sống lại không khí một thời xa vắng mà dư âm vẫn còn mãi, bài học lịch sử vẫn còn mãi.

Hà Văn (Theo Congluan)