Thứ bẩy, Ngày 01/08/2015
Trang chủ Giới thiệu Fanpage Liên hệ  
Danh mục
  + Vũ Công Thần Tổ
  + Làng Tiến sĩ Mộ Trạch
  + Hoạt động dòng họ Vũ - Võ
  + Dòng họ Vũ - Võ Việt Nam
  + Khuyến học - Khuyến tài
  + Thơ ca - Câu đối - Danh ngôn
  -  Thơ ca
  -  Câu đối
  -  Danh ngôn
  + Thư viện ảnh - Video Clip
  + Hồn Việt
Hỗ trợ trực tuyến
Vũ Xuân Kiên
Hotline: 09.345.17.666
 Bình luận
Vu anh viet : Minh quê ở Kp đông ba, p. Thượng cát, Q Bắc Từ Liêm, Tp. Hà nội hiện đang công tác tại tp. Hcm xin tham gia dòng họ vừa roi giỗ tổ họ vũ hữu có bác vũ xuân Kien về tham dự ngày 25/5
Vũ Văn Phổ : Có cách nào xem được gia phả từng dòng họ vũ của từng tỉnh thành không các bác nhỉ, nhiều khi cùng 1 ông tổ mà lại không biết nhau
Vũ Đức Oánh : Mình vốn là người thích và hâm mộ môn tt vua vì mình đã từng là tiền đạo của đội bóng đá làng Mộ trạch ở thập niên 80 trong thế kỉ 20. Nên mình mong cho giải bóng đá của dòng họ mình lần thứ 4 này thành công với thật đông đảo các FC bóng đá Vũ -Võ các tỉnh thành phố trong cả nước... Chúc ban tổ chức thành công tốt đẹp hẹn gặp lại ở 2/9/2015.
vũ nam : Mình ở kiều lương đức long quế võ bắc ninh.có nhà thờ họ và thờ cụ tổ là Vũ Đức Khang. Mình muốn biết thêm về cụ tổ mọi ngbiết thì chia,sẻ mình với ạ
vũ văn thám : Tôi vũ văn thám .sinh năm 1986 .rất mong bac admin và các bậc tiền bối giúp đỡ .
Vũ Quang Hải : Mình quê ở Hải Dương nhưng sinh ra, lớn lên ở Yên Bái. Luôn mong ước đc về Mộ Trạch thắp hương cụ tổ mà chưa về đc. Năm 2016 nếu đc nghỉ hưu mình sẽ về ngay để đc biết thêm về cội nguồn.
Vũ Duy Mạnh : Tôi ở Đông Hải Quỳnh Phụ Thái Bình ( trước thuộc xã Đông Quan Đông Hưng Thái Bình) rất mong tìm được người nhà. Cụ Vũ Duy Tiệm và Cụ Bà Bùi Thị Nương đã đưa 3 người con (2 gái 1trai) đi làm ăn ở hải phòng. (Khoảng vào những năm 1943-1945) từ đó tới nay không có liên lạc gì vê nhà. Rất mong admin và các ông(bà) ace trong dòng họ Vũ(Võ) ai biết được thông tin xin liên hệ 0983194378 để ae con cháu được gặp mặt gia đình.Bài trước tôi có viết thiếu
Vũ Duy Mạnh : Tôi ở Đông Hải Quỳnh Phụ Thái Bình ( trước thuộc xã Đông Quan Đông Hưng Thái Bình) rất mong tìm được người nhà. Cụ Vũ Duy Tiệm và Cụ Bà Bùi Thị Nương đã đưa 3 người con (2 gái 1trai) đi làm ăn ở hải phòng từ đó tới nay không có liên lạc gì vê nhà. Rất mong admin và các ông(bà) ace trong dòng họ Vũ(Võ) ai biết được thông tin xin liên hệ 0983194378 để ae con cháu được gap mặt gia đình
Vũ Thị Yến : Cho em hỏi video tại Thái Bình ngày 29/2 ở đâu vậy admin, em không về dự được, nhưng em không tìm thấy video. Thanks!
Vũ Văn Hoằng : Vũ Văn Chỉnh quê ở Vạn Đoàn Nam Định
Vũ Thanh Tâm : Rất mong Ban liên lạc họ Vũ Võ cho em biết thông tin về người Công giáo có đến viếng và làm lễ tại nhà thờ tổ của mình. Nếu có ảnh hoặc văn bản, đường link gửi cho em thì quá tốt ạ. Email của em: thanhtamvme@gmail.com. Xin trân trọng cảm ơn.
Vũ Thanh Tâm : Em muốn hỏi một chút, dòng họ Vũ - Võ theo Công giáo có đến viếng cụ tổ không? Gần Mộ Trạch có giáo xứ Kẻ Sặt là xứ Công giáo lâu đời thì có ai đến viếng không?
vũ huỳnh sơn : Ông Cố của con la Vũ Văn Trọng, quê quán là huyện gia lộc Hải Dương(ông nội đã mất chỉ biết huyện), hiện con đang ở daklak cho con xin file gia phả họ Vũ. Mong nhận được hồi qua email: huynhsonvu@yahoo.com, xin cám ơn.
vũ minh thông : Xin hỏi có ai họ vũ bên đài loan ko ạ
Vũ Tri Thọ : là con cháu dòng họ, chi tộc chúng tôi ở Chương Mỹ - Hà Nội rất mong một ngày được về bái Tổ. nhân đây xin các ông/bác/anh cho chúng tôi xin một vài tấm hình về khu mộ Tổ và những hoạt động của Dòng họ. rất mong nhận được hồi đáp. xin gửi vào địa chỉ Email : vutritho@gmail.com. xin cảm ơn và kính chúc toàn thể Dòng họ Vũ chúng ta sức khỏe, thành công !
Vũ Việt Đức : Em tên Vũ Việt Đức quê ở Bình Giang Hải Dương. Hôm về ăn thanh minh nghe các chú các bác nói rất nhiều về lịch sử Dòng Họ . và được giới thiệu tìm hiểu sâu hơn về dòng Họ Vũ Võ quà fanpage này.Em hiện đang là sinh viên năm cuối chuyên ngành Tài Chính Ngân Hàng. Vào fanpae đọc các bài viết cảm thấy khá sâu sắc và đậm chất dân tộc . Được hiểu biết nhiều hơn về lịch sử dòng họ Vũ Võ Việt Nam.Muốn được đóng góp cho sự phát triển của dòng họ Vũ Võ và fanpage này. Rất mong được làm quen với tất cả mọi người .
võ anh tuấn : Chúng ta hãy đoàn kết để tạo nên sức mạnh để dòng họ chung ta ngày càng giàu mạnh, phát triển hơn nhưng dòng họ khác.
Vũ Quốc Tưởng : trang web của mình có file nói về lịch sử họ Vũ không ạ. Cho mình xin được không. Cảm ơn nhiều ạ
Võ Ngọc Thạch : ở quảng ngãi có họ võ nào chạp mã mùng 10 tháng chạp không. ở đâu
Võ Ngọc Thạch : là cháu đời thứ 5 của ông Võ Văn Minh thuộc chi nhánh của ông Võ Văn Nhậm con rễ Nguyễn Nhạc.quê quán quảng ngãi.nay ở Lâm Đồng ,mong được gioa lưu để biết thêm cội nguồn
VÕ VĂN THÀNH : Tôi thuộc dòng họ Vũ-Võ đất Quảng ngãi (Chỉ trung sơn thôn, Phổ khánh xã, Đức phổ huyện). Tôi trân trọng gửi lời chào tới toàn thể Vũ-Võ tộc từ đường trên toàn cõi Việt nam. Mong được giao lưu, tham khảo, học hỏi nhiều về dòng tộc Vũ-Võ chúng ta. Xin liên lạc qua email: wthanhf@gmail.com
Võ Thế Huy : Xin gửi lời chân thành nhất tới toàn thể Đại gia đình dòng họ Vũ - Võ trên khắp đất nước và cũng xin chân thành cảm ơn vì đã thành lập trang Wed này để cho các thế hệ dòng họ Vũ - Võ được gần gũi và giao lưu nhiều hơn. Tôi hiện nay đang làm bên ngành Quân đội hiện đang đóng quân tại Hà Nội thuộc Cục Vận tải - TCHC rất vui khi được là một phần trong đó. gmail: huypr02804@gmail.com mong được chào đón và giao lưu với tất cả mọi người.
Võ Thành Lê : Mình quê ở Nam Đàn - Nghệ An có nhà thờ chi họ tại quê nhà hằng năm cũng tổ chức các lễ khá quy củ, đồng thời Bố là Võ Đức Phong chủ tịch HĐ dòng họ Vũ Võ tại Nam Đàn. Mình muốn tham gia các bài viết lên trang này để quảng bá thêm cho dòng họ và làm phong phú thêm các hoạt động thì nên thế nào và phải như thế nào ạ. Xin chân thành cảm ơn. Võ Thành Lê số ĐT 0979384888
vũ thế anh : Xin làm thành viên
Vũ Văn Định : Có ai ở Tuyên Quang có thể cho mình biết làm thế nào để gia nhập hội dòng họ Vũ Võ ở Tuyên Quang được không mình xin cảm ơn.
Vũ thế trung : Mình xin chào ae ho vũ
Vũ Đình Quang : Mình rất tự hào là người họ Vũ so với các họ trên đất nước Việt Nam chúng ta
Võ Văn Quân : Dòng họ Vũ Võ có ở Đà Nẵng không vậy
Vũ Bá Đình : Cháu thấy rất tự hào vì cháu mang họ VŨ-VÕ..
Vũ Như T. : Ông nội tôi,Vũ Như Lương,mất trước năm 1945.Trong triều Nguyễn,cụ từng làm tri phủ Đoan Hùng (Phú thọ),rồi tri phủ Thái Ninh (Thái bình).Về hưu,cụ về lại Phủ Cũ, sát Mộ trạch và mất tại đó.Không biết giúp được gì cho các bác họ Vũ ở hai huyện đó.
Vũ Như Tuấn : Cách đấy 3 năm, mùa hè,tôi cùng gia đình về thăm nhà thờ dòng họ Vũ tại Mọ trạch.Gặp cụ trông coi.Khi tôi nói tên bố tôi,cụ nói: Ông O. là người thành lập huyện.Cụ hỏi thêm về chú tôi Nh. (lấy cô ruột tôi),vốn là phụ trách đội du kích Việt Hùng,thường xuyên ngủ tại nhà cụ chánh... tại làng, và cô ruột tôi,vẫn còn sống tại Hải Dương.Chú tôi đã mất vào năm 1991.Cám ơn các cụ.Tết xa quê,nhớ quá.Tôi còn giữ một số bút tích của bố tôi.Lúc nào có dịp về,trên đường về thăm mộ ông nội,bố và me tôi(bên kia đường Phủ Cũ),tôi sẽ lại ghé qua nhà thờ dòng họ Vũ Mộ trạch.
võ ý : Cho con hoi con wen ban gai cung ho võ nhung que goc o hue..con o quang tri..con co the cuoi nhau dc hok..cho con xin y kien dc hok..con cam on
Vũ Đình Tráng : Mình họ Vũ Đinh ở an binh Nam sach Hải Dương kính chao cac cụ cac cô chú ,Bác , Anh ,chi em dòng ho vu - Võ Việt nam
võ hữu phước : mình mang họ vũ nhưng lại chẳng biết nguồn gốc gia phả từ đâu vì tổ tiên di cư vào bình dương từ rất lâu đời , chỉ biết tên họ tới đời ông cố bà cố là hết :( , làm sao tìm lại được nguồn gốc nhỉ , ai biết cách tìm chỉ giúp mình qua mail huuphuocln@gmail.com với @@
vo lam ba chu : minh o soc trang ong minh da mat tung ke minh nge ong co to minh o ngoai bac ten vo van ngo
Vũ Văn Long : Dòng Họ Vũ Văn tại An Khánh-Hoài Đức-Hà Nội xin chào tất cả các anh chị em, hôm nay cháu mới biết dòng họ có hẳn 1 site và nhiều thông tin thế này. Thật vui mừng và tự hào vì được làm con cháu dòng họ Vũ
Vũ Ngọc Lâm : Cháu là Vũ Ngọc Lâm ở An Đồng Quỳnh Phụ Thái Bình.Hiên công tác tai Hà Đông muốn được giao lưu, chia sẻ với các ông, bà, các bác ,chú và các anh em trên mọi miên tổ quốc.
Vũ Văn Huy : Anh chị em họ Vũ xã cẩm sơn cẩm giàng chào ace họ Vũ
Vũ Đức Đại : Cháu xin chia buồn với gia quyến Bác Vũ Thế Ưng và donghovuvovietnam
Vũ Xuân Thiết : Xin chia buồn cùng gia quyến
vũ văn khánh : mình cũng rất tự hào được làm con cháu dòng họ vũ võ việt nam
武 大 舗 : Xin kính chào các cụ Vũ/ Võ! Chúc các cụ luôn mạnh khoẻ!
Võ Đình Lai : Rất tự hào khi được làm người con của Dòng Họ Vũ-Võ. Luôn hướng về cuội nguồn, nơi Tổ tiên sinh thành vun đắp cho các thế hệ mai sau. Kính chúc toàn thể các bậc tiền bối, các anh chị em trong dòng họ luôn có nhiều sức khỏe, thành công. Chi Họ Võ tại Thanh Lĩnh-Thanh Chương-Nghệ An rất vinh dự kính chào.
Võ Hoàng Đông : Kính gởi ban quản trị. Hiện nay có một số người gọi điện giới thiệu bán sách về dòng họ, họ tự giới thiệu là người ở viện nghiên cứu lịch sử. Tôi không biết có phải như thế không? Họ giới thiệu mỗi quyển là 330.000
Vũ Đức Đại : Xin chào anh Nguyễn Đăng Trung, Anh có thể giúp tôi biết về một số thông tin về gia tộc dược không ah? vì bên gia đình tôi một nửa ra sinh sống ở Thủy nguyên Hải phòng và một Ông (em trai ông nội tôi) vì một lý do gi đó Ông đã bỏ nhà ra đi từ những năm 1945, 1946. Tôi xin chân thành cảm ơn
Võ Hữu Tiến : em là Võ Hữu Tiến,vậy trong tiếng Trung Quốc tên em được viết như thế nào ạ? ai có thể cho em câu hỏi của em được không ạ?
Vũ Hữu Lân : Dòng họ Vũ Hữu ở làng Trung kiên Nghi thiết, Nghi lộc, Nghệ an , thờ ông Tổ Vũ Hữu Dinh có ngày huỷ kỹ là mùng 8/1 , trên ông Dinh theo gia phá dòng họ chép lại có các ông Vũ Đại Lang (cao nhất) sinh hạ Vũ Hữu Dũng ,ông Dũng sinh hạ ông Vũ Hữu Cữu , ông Cữu sinh hạ ông Vũ Hữu Nỗ, ông Nỗ sinh hạ ông Dinh . Chúng tôi là hậu thế muốn biết gốc tích của dòng họ của minh ai biết xin chỉ giùm ,xin chân thành cảm ơn .Mõi thông tin xin gửi về địa chỉ email : vuhuulan@ymail.com hoac số dd 0906209062
vũ văn yên : Tìm cội nguồn dòng họ vũ-võ tại huyện diễn châu tỉnh nghệ an.cụ tổ tôi là VŨ HƯNG LONG.là con trai út,có 2 người anh trai,tính đến tôi(sinh 1996)là đời thứ 6.vậy có dòng họ nào có thông tin gia phả về cụ tổ tôi,xin thông báo giúp.xin cảm ơn.
Nhà thờ Họ vũ Chi nhánh tại thôn 7xã hoàng động thủy nguyên TP hải phòng : Ai ở gần thì gé qua nhà thờ mk chơi nhé Rất vui dk giao lưu vs mọi người
Vũ Đức Đại : Xin kính chào các Cụ, Ông (Bà), Cô (chú) và Anh em dòng họ: Gia đình tôi ở Xã Đông Vinh-huyện Đông Hưng-Tỉnh Thái Bình; những năm thời Pháp thuộc gia đình tôi có Cụ Vũ Đức Sơn ra Hải Phòng làm việc và sịnh sống tại thôn Rương úc (tên goị ngày đó); từ đó đến nay gia đình không có liên hệ gì? nay con, cháu Cụ còn sống liên hệ với tôi để gặp mặt gia đình, dòng họ theo số điện thoại 0934288663, tôi xin chận thành cảm ơn.
Nguyễn Đăng Trung : Mình họ Nguyễn nhưng gốc là họ Vũ ở Thủy Nguyên Hải Phòng .Ông nội mình khi còn sống luôn nhắc nhở con cháu về cội nguồn.Và mình rất tự hào khi mang trong mình dòng máu Vũ tộc.
Vũ Khắc Lĩnh : Vũ Khắc Lĩnh - Thái Hưng Thái Thụy Thái Bình - Tôi rất tự hào là con cháu dòng họ Vũ - Mong rằng chúng ta những người con của dòng họ ở khắp mọi miền Tổ quốc hãy cố gắng để làm rạng danh dòng học hơn nữa !
VŨ VIẾT CHIẾN : thật tuyệt vời một dòng tộc đoàn kết với Nhân Trí hùng mạnh .
Vũ Văn Đường : Dòng họ Vũ Văn tại Kiến Xương,Thái Bình xin kính chào toàn thể mọi người.
Vũ Tuấn Phong : Dòng họ Vũ Trọng Hà Nam Chào các anh chị em
Vũ Đức Oánh : Cám ơn HĐ DH và BTC để dòng họ mình thêm hoành tráng khiến các họ khác phải ngước nhìn và ước ao.
Vũ Đức Quý(sn1993): km5 tp Yên Bái-t.Yên Bái: từ khi sinh ra và lớn lên. tôi rất vinh dự và tự hào vì được là đồng tộc họ Vũ. thấy mình chỉ là 1 chiếc lá trên cây đại thụ họ Vũ nhưng rất muốn tìm về cội nguồn gốc gác : Liên hệ với mình qua sđt:01628257660
Vu Thi Huong : Huong sinh ra o Dien Bien Phu que goc Van Giang Hung Yen hoc ki su cong nghe thong tin nhung lam them ve thuoc dong y gia truyen duoc loc troi cho.kham chua duoc rat nhieu benh rat vui duoc giao luu voi tat ca moi nguoi dong ho Vu Vo.facebook : Vu Thi Huong, email:mayhong12004@yahoo.com
Nhà thờ Họ vũ Chi nhánh tại thôn 7xã hoàng động thủy nguyên TP hải phòng : Rất vui khi được mọi người đến giao lưu
Nhà thờ Họ vũ Chi nhánh tại xã hoàng động thủy nguyên TP hải phòng : Xin chào mọi người :>>
  Bình luận của bạn
(*) Mã:  fvw348
THỐNG KÊ
Khách online: 35
Số lượt truy cập: 49429178
   Trang chủ > Thơ ca - Câu đối - Danh ngôn > Câu đối >
  Câu đối tết cội nguồn phong tục và diễn biến lịch sử Câu đối tết cội nguồn phong tục và diễn biến lịch sử , Trang thông tin điện tử www.hovuvovietnam.com - Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam
 
Câu đối tết cội nguồn phong tục và diễn biến lịch sử

       Theo nhiều sử sách Trung Hoa cho biết, thì vào đời cổ đại/thời Hoàng Đế, trên núi Độ Sóc ở biển Đông, có một cây đào thần kỳ, tán cây toả rộng tới ba ngàn dặm, tại gốc đào khổng lồ ấy có hai vị thần tên là Thần Đồ và Uất Luỹ chuyên cai quản lũ quỷ dữ, con quỷ nào ác độc đều bị hai thần dùng thừng bện bằng cây sậy bắt trói đem cho hổ ăn. Do đó, Hoàng Đế sai lấy gỗ đào tạc hình Thần Đồ, Uất Luỹ và con hổ, lại gài cả thừng bằng sậy vào đó, rồi để bên của để trừ tà đuổi quỷ. Vào thời Chiến Quốc, vùng Trung Nguyên đã thấy có tục này, lâu dần về sau đã trở thành phong tục phổ biến trong dân gian. Cứ vào dịp Xuân về Tết đến, lại có tục ngày mồng 1 tháng Giêng, người ta lấy mảnh gỗ đào vẽ tượng trưng hình hai ông thần có tên Thần Đồ, Uất Luỹ, gọi là bùa đào (đào phú) để treo lên cửa, lại dán cả tranh vẽ gà và treo chiếc thừng sậy lên khung cửa để trừ tà, trừ bách quỷ. Về sau người ta chỉ viết tên Thần Đồ, Uất Luỹ lên bùa đào mà không cần vẽ hình. Đến thời Ngũ đại Hậu Thục (919 - 965), Thục chúa là Mạnh Sướng đã đích thân cầm bút viết lên mảnh gỗ đào hai vế đối:

"Tân niên nạp dư khánh
Gia tiết hào trường xuân".

Nghĩa là:


Năm mới tụ phúc lớn
Tiết đẹp gọi xuân dài. 

        Mọi người cho đây là câu đối Tết sớm nhất trong lịch sử Trung Quốc. Người Trung Hoa thường gọi câu đối Tết với nhiều tên khác nhau: Xuân liên, đối liên, môn đối, đối tử... song tên gọi Xuân liên là phổ biến hơn cả.

      Từ đời Tống trở đi, cứ dịp Tết Xuân các văn nhân học sĩ lại đua nhau làm câu đối để gửi gắm tâm tình, chí hướng của mình. Nhiều giai thoại còn chứng tỏ tình hình này: Chẳng hạn có thể kể chuyện Tô Đông Pha làm câu đối nhân dịp dọn nhà mới vào đúng dịp năm mới:

        Xuân phong xuân vũ xuân sắc
        Tân niên tân cảnh tân gia


         Nghĩa là:
         Gió xuân, mưa xuân, sắc xuân
         Năm mới, cảnh mới, nhà mới


         Sau khi câu đối dán lên cổng, kẻ qua người lại đều khen ngợi, thích thú, và đến đêm tối đôi câu đối đã bị bóc trộm. Tô Đông Pha bực mình, bèn viết lại hai câu khác: 


         Phúc vô song chí
         Hoạ bất đơn hành


          Nghĩa là:


         Phúc không hai lần tới
         Hoạ chăng một phen về


         Bà vợ nhà thơ cằn nhằn là câu đối viết thế thì xúi quẩy lắm. Mà quả như cảm nhận của bà vợ nhà thơ, có lẽ nhiều người cũng nghĩ vậy, nên câu đối vẫn còn, không bị ai bóc trộm nữa. Còn Tô Đông Pha thì chỉ cười thầm, rồi ông lấy bút mực viết nối thêm như sau:


        Phúc vô song chí kim chiêu chí 
        Hoạ bất đơn hành tạc dạ hành


        Nghĩa là:
        Phúc không hai tới sớm nay tới 
        Hoạ chẳng một đi đêm qua đi


        Đây chẳng qua cũng là một định kiến trong dân gian "Hoạ vô đơn chí/Phúc bất trùng lai" (Hoạ không một lần tới/Phúc chẳng hai phen về) song
Tô Đông Pha lại muốn nói khác đi: Phúc vẫn đến hai lần, mà hoạ chẳng tới lần nào... bởi đêm qua nó đã đi mất tăm rồi. 


       Nhưng theo truyền tụng, cái tên Xuân liên (câu đối Xuân) được mệnh danh chính thức là do từ Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương. Sau khi định đô ở Nam Kinh, ông vua này đã hạ lệnh cho mọi người vào trước đêm 30 Tết đều phải làm đôi câu đối dán ở cổng, rồi nhà vua còn đi vi hành các phố phường để kiểm tra việc này. Từ đời Minh, câu đối Xuân/Tết bắt đầu thịnh hành và đều được viết trên giấy thay vì viết trên mảnh gỗ đào như xưa kia. Bấy giờ, người Trung Hoa thường thích dùng giấy đỏ để viết câu đối tết; duy cung thất dùng giấy trắng, mép viền đỏ/xanh, và nếu không phải tông thất không được dùng kiểu giấy này. Điều thú vị là sách "Yên Kinh tuế thì ký" còn cho biết: Cứ vào khoảng cuối tháng Chạp hằng năm, một số văn nhân mặc khách nhất là những thư pháp gia lại ngồi dưới mái hiên hè phố, để viết câu đối Tết kiếm chút tiền.

       Đó là nói về mặt cội nguồn và ý nghĩa sâu xa của câu đối Tết như là một phong tục ngày Xuân. Còn xét về mặt văn học thì đúng như Dương Quảng Hàm đã nhận định: Một đặc tính của văn chương chữ Hán (Trung Quốc, Việt Nam) là phép đối, không những là văn vần (thơ, phú) mà các bền văn (câu đối, tứ lục, kinh nghĩa), và đến cả văn xuôi nhiều khi cũng đặt thành hai câu đối nhau, hoặc hai đoạn trong một câu đối nhau. Về phép đối trong thuật làm câu đối, Dương Quảng Hàm cũng cho biết sơ lược về các phép đối ý (nội dung tư tưởng); đối chữ (tự loại); đối thanh (bằng, trắc) v.v... (Việt Nam văn học sử yếu).

        Như vậy, bắt nguồn từ tục treo bùa đào (đào phù) câu đối Tết trong quá trình diễn biến lịch sử đã kết hợp với các thể loại thơ văn chữ Hán để trở thành một thể loại độc lập mang tính văn học, hay nói khác đi, câu đối cũng là một thể loại văn học. Do đó, người ta không chỉ làm câu đối mỗi khi Tết đến Xuân về, mà còn làm cả câu đối mừng thọ, mừng đám cưới, câu đối điếu tang, câu đối ở các đình chùa, đền miếu v.v...

         Việt Nam, Trung Quốc do hoàn cảnh địa lý - lịch sử; văn hóa/phong tục có nhiều điểm gần gũi. Tục chơi câu đối Tết của Trung Quốc truyền sang ta từ lúc nào không thấy sử sách cũ ghi chép. Song, căn cứ vào bài thơ Nôm “Tứ thơ khúc vịnh” của Hoàng Sĩ Khải, được viết khoảng cuối thế kỷ XVI đầu thế kỷ XVII còn có câu: “Đào phù cấm quỷ phong linh ngăn tà”, thì có thể biết tục treo bùa đào (hình thức tiền thân của câu đối Tết) cũng đã xuất hiện ở Việt Nam thời này. Còn theo sử sách cũ thì vào thời Lê Thánh Tông (1460), có nhiều giai thoại nói về việc nhà vua vi hành kinh thành Thăng Long và làm câu đối Tết hộ các nhà dân làm nghề thợ nhuộm, hót phân... Như thế có thể biết chắc chắn rằng, từ thời Lê Thánh Tông, tục chơi câu đối Xuân/Tết ở Việt Nam đã rất thịnh hành. Kho tàng giai thoại văn học Việt Nam còn để lại nhiều chuyện khá lý thú về việc vua Lê Thánh Tông đi chơi phố phường Thăng Long và làm câu đối tết cho dân. Chúng ta hãy nghe một vài chuyện:


        - Tục truyền, vào tối 30 Tết năm nọ, vua Lê Thánh Tông giả làm chân học trò đi dạo xem các câu đối ở kinh thành. Chợt qua cửa nhà một người đàn bà làm nghề thợ nhuộm, thấy không có câu đối, nhà vua lấy làm lạ ghé vào thăm hỏi. Người đàn bà kêu là goá chồng, con trai là học trò nhỏ chưa biết làm câu đối. Nhà vua liền bảo lấy giấy hồng điều và bút mực, rồi vua hạ bút viết hộ một câu đối như sau:


        Thiên hạ thanh hoàng giai ngã thủ
        Triều trung chu tử tổng ngô gia


         Nghĩa là: 
         Xanh vàng thiên hạ đều tay mỗ
         Đỏ tía trong triều bởi cửa ta


        Mấy hôm sau, Thượng thư đương triều là Trạng nguyên Lương Thế Vinh đi chầu qua nhà thợ nhuộm thấy câu đối có khẩu khí như vậy thì hoảng hốt vô cùng. Vào triều, họ Lương tâu với vua rằng ngoài phố có nhà ấy nhà nọ có ý muốn làm bá chủ thiên hạ, cần phải cho người đi dò xét. Lê Thánh Tông nghe xong, phì cười, nhận câu đối đó là do chính tay mình viết hộ, khiến Thượng thư họ Lương bị một phen chưng hửng. Nhưng sau đó, quan Thượng thư thầm nghĩ rằng nhà thợ nhuộm mà Tết nhất lại được Thiên tử ngự giá đến, hẳn sau này con cháu phải giàu sang lắm, bèn đem ngay cô con gái út đến gả cho con trai nhà thợ nhuộm.

        - Một chuyện khác kể rằng, nhân dịp đầu năm mới, vua Lê Thánh Tông ăn mặc giả làm thường dân đi chơi phố phường kinh đô để xem xét dân tình. Đi tới đâu nhà vua cũng thấy la liệt những câu đối ca ngợi cảnh thái bình thịnh trị, nhà vua rất hài lòng. Riêng nhà nọ, chẳng treo đèn kết hoa, cũng chẳng có đối liễn gì hết. Vua rẽ vào hỏi, chủ nhà trả lời rằng:


        "Chả nói giấu gì bác, nhà cháu làm cái nghề hèn hạ quá, nên chẳng dám phô phang gì với phố phường cho thêm tủi!" 

        Vua ngạc nhiên nói: "Sao lại có nghề gì là nghề hèn hạ?" 
        Chủ nhà cứ thật thà trả lời:
        "Dạ, nhà cháu chỉ chuyên đi hót phân người để bán thôi ạ!"
         Nhà vua nghe xong, cười bảo:
"ồ, nếu vậy nhà bác đây là sang trọng bậc nhất, mà nghề của bác cũng vẻ vang bậc nhất. Câu đối của bác nếu dán lên cũng hay bậc nhất, việc gì mà lại kêu là hèn!" 
         Rồi vua gọi lấy giấy bút, viết giùm cho một đôi câu đối như sau:
         ý nhất nhung y, năng đảm thế gian nan sự
         Đề tam xích kiếm, tận thu thiên hạ nhân tâm.


Nghĩa là: 
          Khoác một áo bào, gánh vác khó khăn thiên hạ
          Cầm ba thước kiếm, tận thu lòng dạ thế gian.


         Khách qua lại nhìn đôi câu đối, quả nhiên đều kinh ngạc, xôn xao bàn tán về cái khẩu khí lớn lao của đôi câu đối...


        Ngoài câu đối viết bằng chữ Hán, đặc biệt ở Việt Nam, câu đối Tết còn được làm bằng chữ Nôm, và về sau câu đối Tết còn được viết cả bằng chữ quốc ngữ. Trong di sản câu đối Tết, còn lưu truyền những câu đối Tết hoặc Hán, hoặc Nôm rất hay của các danh sĩ hàng đầu như Hồ Xuân Hương, Cao Bá Quát, Nguyễn Khuyến, Tú Xương...

        Chẳng hạn, Bà chúa thơ Nôm còn để lại một đôi câu đối Tết vừa mang màu sắc phồn thực vừa như Bà cũng thức nhận được cái ý nghĩa ma thuật "Đào phù cấm quỷ" thời cổ đại:
      Tối ba mươi khép cánh càn khôn, ních chặt lại kẻo ma vương đưa quỷ tới, Sáng mùng Một lỏng then tạo hoá, mở toang ra cho thiếu nữ đón xuân vào. Còn về Thánh Quát, trong một dịp đón xuân ở Hà Thành, rất nhiều người đến xin câu đối về dán, cũng lưu truyền những mẩu chuyện vui vui. Số là trong đám người đến xin câu đối Tết, có một anh chàng làm nghề đóng áo quan, và một chị nọ đang bụng mang dạ chửa. Để đỡ mất công suy nghĩ, Thánh Quát bèn viết cho anh thợ đóng áo quan một đôi câu đối như sau:


        Thiên thiêm tuế nguyệt nhân thiêm Thọ
        Xuân mãn càn khôn phúc mãn Đường


Nghĩa là: 
        Trời thêm năm tháng người thêm Thọ 
         Xuân khắp non sông Phúc chật nhà


         Đây là câu đối có sẵn, đã thành khuôn sáo cũ, mà thời xưa, hầu như trong dân gian chẳng mấy ai không thuộc cả; cả Trung Quốc và Việt Nam đều như vậy. Thế nhưng cái sự tài tình mà cũng là cái sự hóm hỉnh của Cao Bá Quát lại là ở chỗ lợi dụng được hai chữ thọ đường. Chữ Thọ đứng riêng là sống lâu, chữ Đường đứng riêng là cái nhà; nhưng thọ đường ghép liền thì lại có nghĩa là cỗ áo quan/cỗ quan tài. Câu đối vừa mừng Xuân vừa chỉ đích danh vào cái nghề đặc biệt của anh thợ mộc thì quả là sâu sắc và hay tuyệt.Còn với chị đàn bà bụng chửa, Thánh Quát vẫn sử dụng đôi câu đối ấy, song bớt đi mỗi vế một chữ cuối, và đảo ngược hai vế thành ra:


        Xuân mãn càn khôn, phúc mãn
        Thiên thiêm tuế nguyệt, nhân thiêm


Nghĩa là: 

        Xuân đầy trời đất, phúc đẫy
        Trời thêm năm tháng, người thêm


         Vế trên nói đến ý "phúc đẫy" rõ ràng là nói về cái bụng chửa; bởi chữ phúc là hạnh phúc cũng đồng âm với chữ phúc là cái bụng, mà "phúc mãn" có nghĩa là cái bụng đẫy/bụng to, tức là bụng có chửa. Còn vế dưới nói đến ý "người thêm", rõ ràng là chỉ vào việc người phụ nữ sắp đẻ, sắp thêm người thêm của như lời chúc của dân gian. Bụng to rồi đẻ thêm người, như thế là "mẹ tròn con vuông". Phỏng có lời chúc nào đúng và hay hơn ý tứ của đôi câu đối đó!


        - Người làm câu đối Nôm nổi tiếng nhất, nhiều nhất, hay nhất, tài tình nhất, theo nhận xét của Xuân Diệu, đó chính là Nguyễn Khuyến. Quả có như vậy. Đáng chú ý là một số lượng lớn câu đối Nôm của Nguyễn Khuyến đều là làm giúp cho người khác. Điều này càng chứng tỏ uy tín lớn của nhà thơ đối với công chúng đương thời. Riêng một số câu đối Tết là những câu nhà thơ làm cho chính mình.


        Tương truyền khi Nguyễn Khuyến cáo quan về dạy học ở một làng nọ, theo lệ cứ đến khoảng cuối tháng Chạp, vào dịp năm hết Tết đến là các phụ huynh học sinh lại tính sổ để trả nốt tiền cho thầy về quê ăn Tết. Nguyễn Khuyến vốn là nhà thơ thích khôi hài, trước cảnh tượng các ông bố học trò lui tới nộp tiền cho thầy, liền tức cảnh hai vế đối Nôm như sau:


        Hàng ngày mổ bụng con nhét chữ 
        Cuối năm bổ đầu bố lấy tiền


       Ai đọc đôi câu đối cũng phải buồn cười, song không ai là không bội phục cái tài chơi chữ của cụ Tam Nguyên.


        Một chuyện khác kể rằng: Cũng vào thời gian cụ Tam Nguyên Yên Đổ/Nguyễn Khuyến về làng dạy trẻ, lại cũng vào dịp đón xuân mới, bạn bè các nơi rủ nhau về thăm cụ khá đông vui. Trong cuộc rượu mừng hội ngộ, nhà thơ Nguyễn Khuyến đã nổi hứng làm luôn đôi câu đối Nôm khá dài để nói về cái cảnh mình vừa mở trường dạy học vừa tham gia công việc ở làng quê:
Quan chẳng quan thì dân, chiếu trung đình ngất ngưởng ngồi trên, nào lềnh, nào trưởng, nào bàn ba, tiền làm sao, gạo làm sao, đóng góp làm sao, một năm mười hai tháng thảnh thơi, cái thủ lợn nhìn thầy đà nhẵn mặt. Già chẳng già với trẻ, đàn tiểu tử lau nhau đứng trước, này phú, này thơ, này đoạn một, bằng là thế, trắc là thế, điểm khuyên là thế, ba vạn sáu ngàn ngày thấm thoắt, con mắt gà đeo kính đã mòn tai.

        (Vế đối trên nói về việc Nguyễn Khuyến hăng hái tham gia công việc làng - Chiếu trung đình là chỉ việc cụ Tam Nguyên giữ ngôi tiên chỉ ở làng, khi ra đình, được ngồi chiếu giữa - Lềnh, Trưởng là hai chức vị ở làng, dành cho người có danh vọng và nhiều tuổi nhất - Bàn ba là bàn dọn cỗ hàng thứ ba ở đình làng - Thủ lợn là lễ vật cúng ở đình, sau khi cúng xong thì ngôi tiên chỉ được hưởng lộc.

        Vế đối dưới nói về việc cụ Tam Nguyên sau khi cáo quan về mở trường dạy học trò - Chẳng già với trẻ là ý nói không muốn già với đám trẻ con, cũng hoà mình vui đùa với chúng - Tiểu tử, chỉ các học trò nhỏ - Đoạn một là lối tập làm văn giản đơn - Bằng trắc, tức âm đọc không dấu hoặc dấu huyền là bằng; âm đọc có dấu sắc, nặng, hỏi, ngã là trắc - Điểm khuyên chỉ cách chấm văn chữ Hán - chữ Nôm xưa, chỗ nào hay vừa thì thầy chấm những chấm son bên cạnh, chỗ nào thật hay thì khuyên vòng tròn, còn chỗ nào dở thì thầy sổ nét dọc - Mắt gà chỉ mắt bị bệnh quáng gà hoặc mắt mờ mờ như quáng gà).

         Hai vế đối của Tam Nguyên Yên Đổ tuy là tả thực, nhưng đọc kỹ ta vẫn nhận ra cái giọng chua xót của một cây bút trào phúng thâm trầm, sâu sắc. Nguyễn Khuyến là nhà Nho ưu thời mẫn thế và sống có nhân cách. Tuy có hơn 10 năm làm quan với triều Nguyễn "Rằng quan nhà Nguyễn cáo về đã lâu", nhưng vì trọng khí tiết nên nhà thơ cam chịu sống thanh bần:


        Sớm trưa dưa muối cho qua bữa
        Chợ búa trầu chè chẳng dám mua 
        (Chốn quê) 

         Những nỗi niềm cay đắng, xót xa này, chúng ta đều phảng phất thấy trong câu đối Tết của nhà thơ: Mổ bụng con nhét chữ/bổ đầu bố lấy tiền - Thủ lợn nhìn thầy đà nhẵn mặt/mắt gà đeo kính đã mòn tai...


       Phải nhận rằng kho tàng câu đối Nôm - trong đó câu đối Tết, đến Nguyễn Khuyến đã đạt tới đỉnh cao của nghệ thuật. Đây là một bước phát triển đầy sáng tạo của văn học trung đại Việt Nam, đồng thời đây cũng là một di sản văn hóa phi vật thể vô cùng quý báu và hiếm lạ của văn hóa Việt Nam.

        Cho tới trước năm 1945, tục chơi câu đối Tết vẫn rất thịnh hành: Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/Cây nêu tràng pháo bánh trưng xanh. Vào thời điểm "ông Nghè ông Cống cũng nằm co", ngoài câu đối Tết viết bằng chữ Hán - Nôm, câu đối Tết viết bằng chữ quốc ngữ cũng khá phát triển và được nhiều người ưa thích. ở đây cũng cần nói thêm rằng, đồng thời với việc làm câu đối Tết, còn kéo theo cả sự phát triển của nghệ thuật thư pháp mà bài thơ "ông đồ" nổi tiếng của Vũ Đình Liên còn phản ánh rõ thú chơi này:


        Mỗi năm hoa đào nở
        Lại thấy ông đồ già 
        Bày mực tàu giấy đỏ
        Bên phố đông người qua

        Bao nhiêu người thuê viết
        Tấm tắc ngợi khen tài 
        Hoa tay thảo những nét 
        Như phượng múa rồng bay...

        Ngày nay, cứ mỗi khi Xuân về Tết đến, các tay thư pháp mới cũng lại đua nhau viết câu đối Tết trên đường phố ở một số đô thị lớn (họ viết cả Hán - Nôm và chữ quốc ngữ). Rồi trên các trang báo Xuân báo Tết cũng không thể thiếu câu đối Tết. Thiết nghĩ đây cũng là một tục đẹp, một thú chơi văn hóa Tết cần duy trì và phát triển như một di sản văn hoá phi vật thể truyền thống sống động.

(Tạp chí Di sản văn hóa số 1 (14)- 2006)

GS.TS Kiều Thu Hoạch


  Bình luận của bạn
(*) Họ tên:  
(*) Email:  
(*) Tiêu đề:  
(*) Nội dung:  
Mã: 
gyx046

Nội dung các bình luận
 

Các tin khác
  + Mừng thọ GS - AHLĐ Vũ Khiêu 100 tuổi (28/01/2015)
  + Câu đối chữ Hán về học tập, tu dưỡng (30/11/2014)
  + Một số Câu đối của Giáo sư-AHLĐ Vũ Khiêu (27/03/2013)
TIN MỚI NHẤT
Tự Long và 10 điều khán giả ít biết Tự Long và 10 điều khán giả ít biết
Họ Vũ - Võ tư vấn tuyển sinh hướng nghiệp 2015 Họ Vũ - Võ tư vấn tuyển sinh hướng nghiệp 2015
Video Phim tài liệu: Mộ Trạch - Làng Tiến sĩ (VTC10 NETVIET) Video Phim tài liệu: Mộ Trạch - Làng Tiến sĩ (VTC10 NETVIET)
Thân thế và sự nghiệp Đức Thần Tổ Vũ Hồn Thân thế và sự nghiệp Đức Thần Tổ Vũ Hồn
Người thổi hồn vào văn hóa VNPT Người thổi hồn vào văn hóa VNPT


TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ WWW.HOVUVOVIETNAM.COM - HỘI ĐỒNG DÒNG HỌ VŨ - VÕ VIỆT NAM
(Quyết định Thành lập ngày 11/11/2008 do GS - AHLĐ Vũ Khiêu - đồng Chủ tịch Danh dự  kiêm Cố vấn Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam ký)

Địa chỉ Giao dịch: Số 46, ngõ 86, đường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Hà Nội. ĐT: 09.345.17.666 * Email: vuxuankien@hovuvovietnam.com
Biên tập & quản trị: Vũ Xuân Kiên (Ủy viên Ban Thường vụ HĐDH Vũ - Võ VN, Phó Chủ tịch Cộng đồng họ Vũ - Võ Thủ đô Hà Nội)
Cộng đồng "Dòng họ Vũ Võ Việt Nam" trên mạng xã hội Facebook: www.facebook.com/groups/hovuvovietnam/ (gần 15.000 thành viên họ Vũ - Võ)
Bản quyền thuộc về "hovuvovietnam.com" & "langmotrach.com" - © 2008 - 2015. Ghi rõ nguồn: "hovuvovietnam.com" hoặc "langmotrach.com" khi phát hành lại thông tin từ website này.